Woongroep, woongemeenschap of wooncoöperatie? Alle vormen van samenwonen

De vormen in één oogopslag

De grenzen zijn niet strak. Veel projecten combineren vormen: een wooncoöperatie kan bestaan uit meerdere woongroepen, en een knarrenhof kan een coöperatie zijn. Gebruik dit overzicht als kompas, niet als definitie.

Woongroep: samen één huis

Een woongroep is de kleinste vorm. Een paar tot ruim tien mensen delen één huis. Je hebt een eigen kamer, soms een eigen studio, en deelt de keuken, de woonkamer en vaak de tuin. Hoeveel je samen doet, bepaalt de groep zelf: in het ene huis wordt elke avond samen gegeten, in het andere één keer per week.

Het verschil met een gewoon studentenhuis zit niet in de stenen, maar in de keuze. Bewoners willen bewust met elkaar wonen, zijn vaak ouder dan studenten en blijven langer. Lees meer over waarom mensen voor een woongroep kiezen of wat een moderne woongroep is.

Woongemeenschap: zelfstandig, maar niet alleen

In een woongemeenschap heeft elk huishouden een eigen, volledige woning, met eigen keuken en eigen voordeur. Daarnaast zijn er ruimtes die je deelt: een gemeenschappelijke zaal, een tuin, een werkplaats of logeerkamers. Je kookt dus niet verplicht samen, maar je woont wel in een buurt waar mensen elkaar kennen en samen dingen regelen.

Woongemeenschappen zijn er voor alle leeftijden, maar veel bestaande projecten zijn opgezet door en voor ouderen. Dat heet ook wel groepswonen.

Centraal wonen: de klassieker uit 1977

Centraal wonen is een Nederlandse vorm met een duidelijke geschiedenis. Het eerste project, de Wandelmeent in Hilversum, werd in 1977 opgeleverd: vijftig sociale huurwoningen in clusters rond autovrije straten, met gedeelde ruimtes zoals een gezamenlijke keuken per cluster. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed noemt het het eerste gemeenschappelijk wonen-project van Nederland.

Kenmerkend is dat de bewoners zelf nieuwe bewoners kiezen en samen verantwoordelijk zijn voor de gezamenlijke ruimtes, terwijl elk huishouden zelfstandig blijft. Sindsdien zijn er tientallen centraal wonen-projecten bijgekomen, vaak met een woningcorporatie als eigenaar.

Wooncoöperatie: de bewoners aan het roer

Een wooncoöperatie is een vereniging van bewoners die zelf hun woningen beheert. Het begrip staat sinds 2015 in de Woningwet. Volgens de overheid zijn er twee soorten: coöperaties waarbij de bewoners samen eigenaar worden, en beheercoöperaties, waarbij een woningcorporatie eigenaar blijft en de bewoners taken als verhuur en onderhoud overnemen.

In de praktijk ontstaan nieuwe coöperaties vaak doordat een groep zelf een gebouw ontwikkelt. Een bekend voorbeeld is De Warren op IJburg in Amsterdam: sinds 2023 wonen daar zo'n vijftig mensen in 36 huurwoningen, verdeeld over vijf woongroepen, studio's, starterswoningen en gezinswoningen, met ongeveer 30% gemeenschappelijke ruimte.

Wil je zelf een coöperatie of woongroep opzetten? Lees dan hoe je een woongroep start, inclusief de financiering.

Knarrenhof en hofjes: samen ouder worden

Een knarrenhof is een modern hofje voor mensen in de tweede helft van hun leven. Het eerste knarrenhof van Nederland werd in 2018 in Zwolle afgerond: 48 woningen, deels koop en deels sociale huur, rond een gezamenlijke binnentuin. Alle woningen hebben het volledige woonprogramma op de begane grond, zodat je er kunt blijven wonen als je zorg nodig hebt.

Het idee is noaberschap: je woont zelfstandig, maar kijkt naar elkaar om. Niemand is verplicht tot zorg, maar boodschappen doen voor de buurvrouw of samen een middag kaarten is heel gewoon.

Coliving: gemeenschap als dienst

Coliving is de commerciële variant. Een aanbieder verhuurt kamers of studio's in een gebouw met gedeelde ruimtes, en organiseert vaak ook activiteiten en schoonmaak. Je krijgt snel een plek en weinig gedoe, maar de bewoners hebben meestal minder te zeggen over wie er komt wonen en hoe het huis loopt.

Op Hausmates gebruiken we het Engelse woord coliving ook voor woongroepen in het algemeen, omdat internationale bewoners het woord woongroep vaak niet kennen.

Samen wonen na je 55e

Veel mensen zoeken specifiek naar woongroepen voor 55-plussers. Daarvoor zijn twee routes. De eerste is groepswonen voor ouderen: bestaande woongemeenschappen waar je vaak op een wachtlijst komt. De Landelijke Vereniging Groepswonen van Ouderen (LVGO) houdt een overzicht bij van woon- en initiatiefgroepen in het hele land.

De tweede route is een nieuw project zoals een knarrenhof, waar je lid wordt van de vereniging terwijl het nog gebouwd wordt. Dat duurt langer, maar je bepaalt mee hoe het wordt.

Hoe kom je binnen?

Bij bijna alle vormen kiezen de bewoners mee wie er komt wonen. Dat gaat anders dan bij een gewone huurwoning, en het is ook iets anders dan een snelle kijkavond in een studentenhuis.

• Woongroep: je reageert op een vrije kamer, gaat langs voor een kennismaking en soms een tweede gesprek of een keer mee-eten. Daarna beslist de groep.
• Woongemeenschap en centraal wonen: je schrijft je in, komt vaak op een wachtlijst en gaat in gesprek met een keuzecommissie van bewoners. Bij sociale huur gelden ook de regels van de corporatie, zoals inkomensgrenzen.
• Wooncoöperatie en knarrenhof: je wordt eerst lid van de vereniging. Bij nieuwbouw doe je dan mee aan het ontwerp en het groepsproces; bij een bestaand gebouw kom je in het keuzeproces als er iets vrijkomt.
• Coliving: je meldt je aan bij de aanbieder, die meestal zelf beslist.

Wat in alle gevallen helpt: wees eerlijk over hoeveel samen je zoekt. Een groep die elke avond samen kookt, is niet beter of slechter dan een groep die dat één keer per week doet, maar je moet er wel bij passen.

Wat kost het?

Dat verschilt per vorm en per huis, en er bestaat geen eerlijk gemiddelde. Wel kun je weten waar je naar moet vragen.

In een woongroep of bij centraal wonen betaal je huur, soms met een bijdrage voor gedeelde voorzieningen of een gezamenlijke pot. Bij een wooncoöperatie betaal je huur aan de vereniging en soms een eenmalige inleg als lid. Bij coliving betaal je naast huur vaak servicekosten. Vraag altijd precies wat er in het bedrag zit, en controleer bij twijfel je huurprijs bij de Huurcommissie.

Waar vind je een plek?

Op Hausmates plaatsen bewoners zelf hun vrije kamers en woningen, gratis en zonder abonnement. Bekijk alle woongroepen in Nederland of zoek per stad: Amsterdam, Utrecht, Nijmegen, Groningen en Arnhem.

Woon je zelf in een woongroep of woongemeenschap met een vrije plek? Plaats hem gratis.