Zelf een woongroep starten: zo pak je het aan (en zo betaal je het)

Drie routes: welke past bij jullie?

Voordat je huizen gaat bekijken, kies je samen een route. Die keuze bepaalt bijna alles: hoeveel geld je nodig hebt, hoe lang het duurt en hoe vast je aan elkaar zit.

Twijfel je? Veel groepen beginnen met huren. Zo merk je hoe het samenleven bevalt, voordat je samen een lening afsluit.

Begin bij de groep, niet bij het huis

De meeste woongroepen gaan niet mis op het huis, maar op verwachtingen die niemand hardop heeft gezegd. Begin daarom klein. Zoek twee of drie mensen die echt willen, en spreek met hen eerst af waarom je samen wilt wonen.

Schrijf dat op één A4. Hoeveel gedeeld leven willen jullie? Eten jullie samen, of soms? Hoe gaan jullie om met gasten, partners en thuiswerken? Wat mag het per persoon per maand kosten? En hoe lang willen jullie minimaal blijven? Dat blaadje is later goud waard, bij een verhuurder, bij een bank en vooral bij nieuwe mensen.

Bespreek geld vroeg en concreet. Wie heeft spaargeld, wie niet? Wie heeft een vast contract? Dat voelt ongemakkelijk, maar het bepaalt welke route haalbaar is. Spreek ook af wat er gebeurt als iemand onderweg afhaakt. Bij een coöperatie gebeurt dat bijna altijd.

• Klein beginnen. Een kern van 2 tot 4 mensen, en pas daarna verder zoeken.
• Een proefperiode. Eerst een paar keer samen eten of een weekend samen weg, voordat je iets tekent.
• Een vaste vergadering, bijvoorbeeld eens per maand, met een kort verslag van wat jullie besluiten.

Financieren als je samen huurt

Huren vraagt het minste startgeld, maar je loopt tegen twee drempels aan. De eerste is de inkomenseis. Veel verhuurders vragen een bruto inkomen van een paar keer de maandhuur. Bij een groep kijken ze naar het gezamenlijke inkomen, maar niet iedere verhuurder telt elk inkomen even zwaar mee. Vraag dat vooraf na.

De tweede drempel is het contract. Huur je samen één woning en tekenen jullie allemaal, dan ben je meestal hoofdelijk aansprakelijk. Vertrekt er iemand of betaalt iemand niet, dan kan de verhuurder de hele huur bij ieder van jullie halen. Dat is normaal, maar het betekent wel dat je goede onderlinge afspraken nodig hebt. Spreek dus af wie er betaalt als iemand vertrekt, en hoe snel jullie een nieuwe huisgenoot zoeken.

Een andere vorm is dat één persoon hoofdhuurder is en de anderen een kamer onderhuren. Dat mag alleen met toestemming van de verhuurder. De hoofdhuurder draagt dan alle risico. Voor een woongroep is een gezamenlijk contract meestal eerlijker.

• Maak een groepsdossier: wie jullie zijn, jullie inkomens, hoe lang jullie willen blijven en een contactpersoon.
• Open een gezamenlijke rekening of een gedeelde pot voor vaste lasten.
• Leg vast wat er met de borg gebeurt als iemand eerder vertrekt.

Financieren als je samen koopt

Samen kopen kan, ook met meer dan twee mensen. Je wordt dan samen eigenaar, ieder voor een deel. Een bank kijkt naar ieders inkomen en naar het risico als iemand wil stoppen. Niet elke geldverstrekker doet hypotheken met drie of meer kopers. Een onafhankelijk hypotheekadviseur weet welke dat wel doen.

Het belangrijkste document is niet de hypotheek, maar de afspraak tussen jullie. Leg bij de notaris vast wie welk deel bezit, wie wat inbrengt, hoe jullie kosten en onderhoud verdelen, en vooral hoe iemand kan uitstappen. Wat gebeurt er met de woning als één persoon wil verkopen? Wie mag het deel overnemen en tegen welke prijs? Als je dat vooraf regelt, voorkom je de meeste ruzies.

Hou er rekening mee dat je als koper ook kosten koper betaalt, zoals overdrachtsbelasting, notaris, taxatie en advies. Die verschillen per situatie, dus reken ze voor jullie eigen situatie uit voordat je een bod doet.

• Laat het eigendom en het uitstappen vastleggen bij de notaris.
• Spreek een onderhoudspot af, net als een kleine VvE.
• Bespreek wat er gebeurt bij een relatie, kinderen of een baan elders.

Financieren met een wooncoöperatie

Een wooncoöperatie is een vereniging van bewoners die samen een pand bezit of beheert. Je huurt je woning dan van je eigen coöperatie. Volgens de Rijksoverheid is financiering het grootste knelpunt voor deze groepen. Banken financieren meestal niet het hele bedrag, en zeker niet in de beginfase waarin je nog plannen maakt.

Daarom bestaat een coöperatie meestal uit lagen geld. Leden leggen zelf een deel in. Een bank financiert het grootste deel. Het gat daartussen vul je met een lening van een fonds, de gemeente of mensen die in jullie project geloven, bijvoorbeeld via obligaties of crowdfunding.

Er komt nu extra hulp. Het Rijk heeft ruim €60 miljoen vrijgemaakt voor het Fonds Coöperatief Wonen. Dat fonds wordt uitgevoerd door SVn en werkt samen met banken. Het richt zich op projecten van 12 tot 100 betaalbare woningen. Het kan al in de planfase financieren, mits het initiatief een locatie heeft. Volgens SVn kunnen groepen uiterlijk eind 2026 een aanvraag doen. Crowdbuilding kreeg subsidie voor een financieringsloket dat groepen de weg wijst.

Sommige gemeenten hebben ook een eigen regeling. In Amsterdam bestaat een stimuleringslening voor wooncoöperaties. Daarbij betaalt de bank ongeveer 70 procent, dragen leden minimaal 5 procent bij en vult de lening het gat aan, tot maximaal €50.000 per woning en met een looptijd van 15 jaar. Vraag bij je eigen gemeente na wat er is. Dat verschilt per plek.

• Richt een vereniging of coöperatie op bij de notaris en zorg voor een helder bestuur.
• Zoek een locatie samen met de gemeente of een corporatie. Zonder locatie is financiering vrijwel onmogelijk.
• Huur begeleiding in. Partijen zoals Cooplink en Crowdbuilding helpen bij plan, begroting en financiering.
• Reken op enkele jaren, en op mensen die onderweg vertrekken of erbij komen.

Regels en geld waar je op let

Huurtoeslag krijg je alleen voor een zelfstandige woonruimte, met een eigen huurcontract, en als je op het adres staat ingeschreven. Woon je met meer mensen in één zelfstandige woning, dan telt het inkomen van al je medebewoners mee. Bij een groep met een paar werkende mensen is er dan vaak geen recht meer op. Voor een losse kamer met gedeelde keuken krijg je meestal geen huurtoeslag. Maak altijd een proefberekening bij de Dienst Toeslagen.

Heb je een bijstandsuitkering, let dan op de kostendelersnorm. Hoe meer volwassen huisgenoten van 27 jaar of ouder er in huis wonen, hoe lager je uitkering. Er zijn uitzonderingen, bijvoorbeeld voor studenten en voor huurders met een commercieel huurcontract. Vraag dit vooraf na bij je gemeente.

Iedereen die er woont, schrijft zich in op het adres. Gemeenten hebben ook regels voor woningdelen, kamerbewoning en het splitsen van woningen. In veel steden heb je een vergunning nodig als een woning door meerdere losse huishoudens wordt bewoond. De grens verschilt per gemeente. Controleer dat vóór je tekent, en vraag de verhuurder of het pand mag worden gedeeld.

Een huis vinden

Voor een huurgroep zijn grote eengezinswoningen het makkelijkst, maar veel verhuurders kiezen liever voor één huishouden. Je maakt meer kans met een goed groepsdossier en een vaste contactpersoon. En door eerlijk te zijn: hoe lang je wilt blijven, wie er tekent en hoe jullie de huur regelen.

Sommige woningcorporaties hebben woongroepen of verhuren een pand aan een bewonersvereniging. Vraag in je stad na of er groepswonen-beleid is, en kijk bij de Landelijke Vereniging Groepswonen en Centrum Groepswonen. Voor coöperaties zijn leegstaande gebouwen, oude scholen en kantoren en grond van de gemeente vaak het begin.

De eerste afspraken

Als je eenmaal woont, gaat het om de kleine dingen. Spreek in de eerste maand af hoe je de vaste lasten en de huishoudpot verdeelt, hoe schoonmaken gaat, wanneer je vergadert en hoe je besluiten neemt.

Het belangrijkste is hoe je nieuwe mensen kiest. Mag iedereen meebeslissen? Wat als jullie het niet eens zijn? En hoe lang is de opzegtermijn als iemand vertrekt? Als je dit vastlegt voordat het nodig is, blijft het gezellig als het zover is.

• Een vaste huishoudpot voor wc-papier, schoonmaakmiddel en olie.
• Een rooster, of een vaste schoonmaakdag.
• Een kennismakingsronde voor nieuwe huisgenoten, waarbij iedereen mag meepraten.

Hoe lang duurt het?

Een eerlijke inschatting, geen belofte. Samen huren: een paar weken tot een paar maanden, afhankelijk van de woningmarkt in je stad. Samen kopen: vaak een paar maanden tot een jaar, vooral door het zoeken en de afspraken bij de notaris. Een wooncoöperatie met nieuwbouw of verbouw: meestal meerdere jaren, van groep en plan via locatie en financiering tot de oplevering.

Mis je nog een of twee mensen?

Een groep is zelden in één keer compleet. Op Hausmates kun je gratis een kamer of woning plaatsen en zoeken naar mensen die na hun studie bewust samen willen wonen. Je ziet het profiel van iemand die reageert, je huisgenoten kunnen meelezen en meestemmen, en je kiest zelf wie je uitnodigt. Plaatsen en reageren is gratis.